Rezerwa na nagrody jubileuszowe: podstawa, wycena i ujęcie w sprawozdaniu

Podstawa wyceny: regulaminy i układy zbiorowe

„Podstawą wyceny rezerw na przyszłe świadczenia na rzecz pracowników są przepisy prawa pracy, regulaminów wynagrodzeń, układów zbiorowych i innych wiążących porozumień pracodawców z pracownikami” (KSR 6, pkt 4.7).

• „Pracodawca zatrudniający co najmniej 50 pracowników, nieobjętych zakładowym układem zbiorowym pracy ani ponadzakładowym układem zbiorowym pracy odpowiadającym wymaganiom określonym w § 3, ustala warunki wynagradzania za pracę w regulaminie wynagradzania” (art. 77² § 1 Kodeksu pracy).
• „W regulaminie wynagradzania pracodawca może ustalić także inne świadczenia związane z pracą i zasady ich przyznawania” (art. 77² § 2).

Kto musi tworzyć rezerwę

KSR 16 zalicza do biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów „rezerwy na przyszłe świadczenia na rzecz pracowników, w tym odpraw emerytalnych i nagród jubileuszowych (art. 39 ust. 2 pkt 2 ustawy)” (pkt 12.11). Wykazuje się je „w bilansie jako rezerwy na zobowiązania” (art. 39 ust. 2a ustawy o rachunkowości).

• Zwolnienie. Jednostki mikro i małe mogą tych rezerw nie tworzyć (art. 39 ust. 6); nie dotyczy to jednostek sektora finansów publicznych, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, spółek kapitałowych, spółek komandytowo-akcyjnych ani spółek jawnych i komandytowych, których wszystkimi wspólnikami ponoszącymi nieograniczoną odpowiedzialność są spółki kapitałowe, spółki komandytowo-akcyjne lub spółki z innych państw o podobnej formie prawnej (ust. 7). Jak jednostki duże, bez względu na wielkość, traktuje się też jednostki wymienione w art. 3 ust. 1h, m.in. banki, zakłady ubezpieczeń i emitentów papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym. Kto jest jednostką małą, wyjaśnia poradnik Rezerwa na odprawy emerytalne.
• Istotność. Z rezerwy można zrezygnować, jeżeli nie wywiera to istotnie ujemnego wpływu na rzetelne i jasne przedstawienie sytuacji jednostki; „Wymaga to jednak określenia w zasadach (polityce) rachunkowości progu istotności przy początkowym ujęciu” (KSR 16, pkt 12.13).

Wycena według KSR 6

• Status KSR 6. „W sprawach nieuregulowanych przepisami ustawy, przyjmując zasady (politykę) rachunkowości, jednostki mogą stosować krajowe standardy rachunkowości wydane przez Komitet Standardów Rachunkowości” (art. 10 ust. 3 ustawy o rachunkowości). Więcej na stronie KSR 6.
• Ujęcie kosztu. „Odprawy emerytalne i rentowe oraz nagrody jubileuszowe to długoterminowe świadczenia pracownicze zależne od stażu pracy. Prawo do tych świadczeń nabywają pracownicy przez cały okres ich zatrudnienia w jednostce; rodzi to zobowiązanie jednostki w stosunku do pracowników w przyszłości.” Bierne rozliczenia z tytułu tych zobowiązań ustala się „w wiarygodnie oszacowanej wartości, w ciężar kosztów bezpośrednio związanych z działalnością operacyjną w bieżącym okresie” (KSR 6, pkt 3.14 lit. c).
• Obciążenia pracodawcy. Szacunek rezerwy „powinien uwzględniać obowiązkowe obciążenie pracodawcy wynikające z obowiązujących na dzień szacowania rezerwy przepisów prawa (np. składki emerytalne i rentowe)” (pkt 4.7).
• Dyskontowanie. Kwota rezerwy „powinna dzięki zastosowaniu stopy dyskontowej odzwierciedlać ich wartość bieżącą”; stopę ustala się na podstawie rynkowych stóp zwrotu z wysoko ocenianych obligacji przedsiębiorstw lub z obligacji skarbowych, według zasad (polityki) rachunkowości jednostki, a wzrost rezerwy z upływu czasu „jest ujmowany jako koszt finansowy w rachunku zysków i strat” (pkt 4.10). Od dyskontowania można odstąpić, „kierując się zasadą istotności” (KSR 16, pkt 12.14).
• Przepisy i podatek. „Rezerwy ujmuje się i wycenia przy uwzględnieniu przepisów prawnych obowiązujących na dzień wyceny” (pkt 4.12). „Rezerwy wycenia się przed uwzględnieniem podatku dochodowego” (pkt 4.11).
• MSR 19. KSR 6 odsyła do MSR 19 w zdaniu: „Jednostka przy wycenie świadczeń emerytalnych i podobnych stosuje postanowienia MSR 19 «Świadczenia pracownicze»” (pkt 4.7).

Wybrane oficjalne dane o stopach procentowych, wynagrodzeniach, inflacji, umieralności i wieku emerytalnym są na stronie Założenia aktuarialne.

Ujęcie w sprawozdaniu finansowym

• Bilans: rezerwy na zobowiązania (pasywa B.I, załącznik nr 1 do ustawy o rachunkowości). KSR 6 wyodrębnia w nich B.I.2 „Rezerwa na świadczenia emerytalne i podobne” oraz B.I.3 „Pozostałe rezerwy”, obejmujące także rezerwy z art. 39 ust. 2 pkt 2 ustawy „innych niż świadczenia emerytalne i podobne”; obie z podziałem na część długoterminową i krótkoterminową według przewidywanego terminu wykorzystania: dłuższego niż 12 miesięcy od dnia bilansowego albo w ciągu 12 miesięcy (KSR 6, rozdział V).
• Rozwiązanie rezerwy. „Zobowiązania ujęte jako bierne rozliczenia międzyokresowe zmniejszają koszty okresu sprawozdawczego, w którym stwierdzono, że zobowiązania te nie powstały” (art. 39 ust. 5 ustawy o rachunkowości).
• Informacja dodatkowa (KSR 6, pkt 5.1): cel utworzenia, stan na początek okresu, rezerwy utworzone w ciągu okresu wraz ze zwiększeniami z upływu czasu i ze zmian stopy dyskontowej, kwoty wykorzystane, kwoty niewykorzystane rozwiązane oraz stan na koniec okresu.

Składki i podatek dochodowy od osób prawnych

• Składki. „Podstawy wymiaru składek nie stanowią następujące przychody: 1) nagrody jubileuszowe (gratyfikacje), które według zasad określających warunki ich przyznawania przysługują pracownikowi nie częściej niż co 5 lat” (§ 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe).
• CIT. Według art. 16 ust. 1 pkt 27 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych „nie są jednak kosztem uzyskania przychodów rezerwy … utworzone zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości albo MSR, inne niż określone w niniejszej ustawie jako taki koszt”.

Źródła

• Krajowy Standard Rachunkowości nr 6 „Rezerwy, bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów, zobowiązania warunkowe”, pkt 3.14, 4.7, 4.10–4.12, rozdział V i pkt 5.1 (Ministerstwo Finansów, PDF)
• Krajowy Standard Rachunkowości nr 16 „Uproszczenia dopuszczone ustawą o rachunkowości”, uchwała nr 13/2025, stosowany po raz pierwszy za rok obrotowy rozpoczynający się 1 stycznia 2026 r. lub później, pkt 12.11, 12.13 i 12.14 (Ministerstwo Finansów, PDF)
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, art. 77² (Dz. U. z 2026 r. poz. 1245, tekst jednolity, PDF)
• Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, art. 3, 10 i 39 oraz załącznik nr 1 (Dz. U. z 2026 r. poz. 522, tekst jednolity, PDF)
• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, § 2 (Dz. U. z 2025 r. poz. 316, tekst jednolity, PDF)
• Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, art. 16 (Dz. U. z 2026 r. poz. 554, tekst jednolity, PDF)